Historische Artikelen

Artikelen uit Mens & Molecule

Als onafhankelijk vakblad voor chemisch en biotechnologisch Vlaanderen, blijft Mens & Molecule (MeMo), het belangrijkste nieuwsorgaan van de KVCV. Mens & Molecule informeert haar lezers over recente ontwikkelingen in de chemie en aanpalende vakgebieden, en dit zowel aan universiteiten en onderzoekslaboratoria als binnen bedrijven en organisaties.

Desalnietemin hecht Mens & Molecule ook veel belang aan de historiek der scheikunde en bericht ze op regelmatige basis over belangrijke mijlpalen binnen de geschiedenis van de chemie. Ook verslagen van de voorbije activiteiten van de Sectie Historiek en boekreviews van recente publicaties krijgen een plaatsje binnen de KVCV pagina's.

De Sectie Historiek heeft in overleg met de redactieraad van Mens & Molecule besloten om een archief aan te leggen van historisch getinte artikelen. In de onderstaande tabel kan u een overzicht terugvinden van alle historische artikelen die destijds gepubliceerd zijn geweest in Mens & Molecule. Door op de titel van een artikel te klikken, wordt u onmiddellijk doorverwezen naar de bijhorende PDF versie.

Jaargang
Nummer
Pagina
Titel

3

10

27

De Liefdesperikelen van Mendelejev
Druk bezochte Dag van Chemie-onderwijs
zet het periodiek systeem in de kijker

3
9
29

De Kwintessens
Hasselt heft het glas op de alchemie.

3
7
49

De Wijzen en de Dwazen
Een schets van de alchemie in West-Europa voor 1600


3

4

45

Bakeliet Bekeken
Chemie en design komen samen in de
Baekelandtentoonstelling in Gent


3

4

41

De Mendeljev Code
Deel 2: Mendeljev ontcijfert definitief de code die
schuilgaat achter de elementen


3

4

7

Het Belang van Baekeland
Polymeerchemici blikken terug op de ontdekking van het
bakeliet. 'Het is nog steeds een onmisbaar product.'


3

3

25

De Mendeljev Code
Deel 1: Hoe Mendeljev op een besneeuwde winderdag
de grondslagen legde voor het periodiek systeem.

Elementorum Etymologia

Een tweetal eeuwen geleden ging de halfmystieke abracadabra der alchemie over in een meer moderne, wetenschappelijke scheikunde. De koortsachtige zoektocht naar goud, de steen der wijzen en levenselixirs werd stopgezet, en de chemische nomenclatuur onderging een sterke verheldering dankzij het werk van Antoine Laurent Lavoisier en tijdsgenoten. De oude draak die copuleerde met de Alpenarend werd vervangen door met ammoniumchloride reagerende salpeter.

De geheime codetaal der alchemisten moest plaats maken voor de kristalheldere nomenclatuur van de moderne laborant. Zo ook moesten de Aristotelische elementen vuur, water, lucht en aarde plaats maken voor de enkelvoudige stoffen van Lavoisier. Het hoofdbestanddeel van water werd waterstof, en dat van houtskool, koolstof. Het inerte gas waar muizen in stikten kreeg de naam stikstofgas.

Toch blijven verschillende namen van de chemische elementen gehuld in een mist van mysteriositeit. Namen zoals dysprosium, niobium, promethium en osmium klinken al even raadselachtig als copulerende draken en tweekoppige pelikanen. Hoe kwamen de moderne scheikundigen in godsnaam tot dergelijke vreemd klinkende namen ? En welke is de betekenis die hierachter verscholen zit ? Kortom, wat is de etymologische oorsprong van de elementennamen ?

In een gloednieuwe 19-delige reeks, de Elementorum Etymologia genaamd, zullen de vaak prachtige etymologische verhalen van de 118 elementennamen uit de doeken worden gedaan. Gaande van fosfor, de drager van het licht, tot dysprosium, de moeilijk bereikbare, en osmium, de stinkende.

De Elementorum Etymologia zal de komende twee jaren lang op maandelijkse wijze verschijnen in het welgekende KVCV Actueeltje van Mens & Molecule (MeMo), het onafhankelijke vakblad voor chemisch en biotechnologisch Vlaanderen, en belangrijkste nieuwsorgaan van de KVCV  (Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging). Vaak zal ook een meer uitgebreide versie van de Elementorum Etymologia worden opgenomen op deze webpagina (zie onder).

Jaargang
Nummer
Pagina
Titel
5

1

1

Elementorum Etymologia
De Zeven Metalen van de Klassieke Oudheid

Calendarium Historicum

De Calendarium Historicum is een historische kalender die vorig jaar verschenen is in het welgekende KVCV Actueeltje van Mens & Molecule (MeMo). Belangrijke historische gebeurtenissen werden gedurende tien MeMo's lang onder de loep genomen in de Calendarium Historicum. Telkens weer, werd de lezer op de hoogte gebracht van vier à vijf geschiedkundige evenementen en/of verjaardagen van gerenommeerde scheikundigen. Bovendien werd het verhaal van één van deze historische gebeurtenis-sen in meer detail uit de doeken gedaan, en werd het geheel verder opgefleurd met een welgekozen afbeelding.

Jaargang
Nummer
Pagina
Titel
4
10
32

Calendarium Historicum 10
Jubileo Anno 2009.


4

9

33

Calendarium Historicum 9
Axel Fredrik Cronstedt
en de Ontdekking der Duivelse Elementen.


4

8

35

Calendarium Historicum 8
Het Raman Effect, 80 Jaar Oud maar nog
Steeds Even Revolutionair.

4
7
26

Calendarium Historicum 7
Van Chaos naar Orde, Het Karlsruhe Congres.


4

6

24

Calendarium Historicum 6
Het Huwelijk van Pierre en Marie Curie,
Zielsverwanten in het Laboratorium.


4

5

24

Calendarium Historicum 5
De Isolatie der Aardalkalimetalen.
Een Tweehonderdjarig Jubileum.

4
4
33

Calendarium Historicum 4
‘La République n’a pas besoin de Savants.’

4
3
22

Calendarium Historicum 3
Gallium, Mendelejev’s Profetische Voorspelling.

4
2
47

Calendarium Historicum 2
De Wöhler Mythe.

4
1
23

Calendarium Historicum 1
The Honourable Robert Boyle.

Historische Artikelen

Hieronder volgt een lijst van enkele geschiedkundige artikelen die door de leden van de Sectie Historiek werden neergeschreven en vanaf nu ook online gelezen kunnen worden.

Auteur
Titel
Pieter Thyssen

Het Periodieke Systeem der Elementen
Een historisch overzicht van de gebeurtenissen die op 17 februari 1869
hebben geleid tot de ontdekking van het Periodieke Systeem

Verschillende Historici
Hendrik Deelstra

De Fermentatiescheikunde in België
Als Voorloper van de Biochemie (1890 - 1900)

Hendrik Deelstra
Brigitte Van Tiggelen

1904 - l' "Association Belge des Chimistes"
Devient la "Société Chimique de Belgique"

Hendrik Deelstra
Brigitte Van Tiggelen

Edouard Hanuise
Président Fondateur de l'Association des Chimistes en Belgique

Hendrik Deelstra
D. Thorburn Burns

Analytical Chemistry in Belgium
An Historical Overview

Hendrik Deelstra
D. Thorburn Burns
D. Thorburn Burns
Hendrik Deelstra
H. Deelstra
D. Thorburn Burns
M. J. Walker